Cambridge Analytica က သင့္အခ်က္အလက္ေတြကိုသံုးေနသလား။ ဘယ္လိုစစ္ၾကမလဲ

0
370

Zawgyi Version

ေဖ့စ္ဘြတ္က သံုးစြဲသူေတြအတြက္ Cambridge Analytica နဲက အျခားလုပ္ငန္းေတြက သူတုိ႕ရဲကအခ်က္အလကေတြကို အသံုးျပဳေနသလား၊ အသံုးမျပဳဘူးလားဆုိတာ စစ္ေဆးၾကည္ႏုိင္ဖို႕အတြက္ tool ေလးတစ္ခု ထုတ္ေပးလိုက္ပါတယ္။

ဧပရယ္ ကိုးရက္ေန႕ကစျပီးေတာ့ သူတုိ႕ရဲ႕ News Feed ထိပ္မွာ လင့္ေလးတစ္ခုခ်ျပျပီးေတာ့ ဘယ္လိုapp ေတြကို သင္ကသံုးေနသလဲ၊ အဲဒီ app ေတြနဲ႕မွ်ေ၀ထားတဲ့ အခ်က္အလက္ေတြကိုလည္း ေတြ႕ျမင္ႏိုင္မွာပါ။ မလိုခ်င္တဲ့ app ေတြကို ဖယ္ရွားႏိုင္ေတာ့မွာပါ။ ဒီလုပ္ငန္းစဥ္ရဲ႕အစိတ္အပိုင္းတစ္ခုအေနနဲ႕ Cambridge Analytica နဲ႕ အခ်က္အလက္ေတြ မွ်ေ၀ထားမလားဆိုတာလည္း စစ္ေဆးႏုိင္ေတာ့မွာျဖစ္ပါတယ္။

ဒီေတာ့ ကိုယ့္ရဲ႕အခ်က္အလက္ေတြ မွ်ေ၀ထားသလားဆိုတာကို ဘယ္လိုၾကည့္ႏုိင္မလဲ။ ရုိးရွင္းပါတယ္။ browser ဒါမွမဟုတ္ ဖုန္းကေနျပီးေတာ့ Facebook ကို ၀င္ျပီး news feed ကုိသြားလုိက္ပါ။ Cambridge Analytica ကေန သင့္အခ်က္အလက္ေတြယူထားမယ္ ဒါမွမဟုတ္ အျခားလုပ္ငန္းတစ္ခုခုက Facebook ကေန ဘန္းခံထားရျပီးေတာ့ သင့္အခ်က္အလက္ေတြယူသံုးေနဆဲလားဆိုတာကို စစ္ေဆးၾကည့္ႏုိင္မွာပါ။ ဒါေၾကာင့္ သင့္အခ်က္အလက္ေတြ ဘယ္သူ႕ဆီမွာရွိသလဲဆိုတာကို ျပသေပးမွာျဖစ္ပါတယ္။

ေအာက္မွာျပထားတဲ့ပံုေလးကေတာ့ privacy notification အသစ္ေလးက ဘာနဲ႕တူမလဲဆိုတာကို ျပသေပးထားတာပါ။ လက္ရွိသင့္အခ်က္အလက္ေတြအသံုးျပဳေနတဲ့ app ေတြနဲ႕ ၀က္ဘ္ဆိုက္ေတြကို စစ္ေဆးႏုိင္မွာပါ။ Cambridge Analytica အရွဳပ္ေတာ္ပံုနဲ႕ပတ္သတ္လို႕ အေရးၾကီးတဲ့အဆင့္တစ္ခုျဖစ္ေပမယ့္လည္း ဒီ notification ေလးက သင့္ကို ေရရွည္မွာလံုျခံဳေစႏုိင္ပါ့မလား။

Facebook Privacy Notification

ဒီလိုေျပာင္းလဲမႈေတြက သံုးစြဲသူေတြရဲ႕အခ်က္အလက္ေတြကို ကာကြယ္ထားႏုိင္မွာျဖစ္ျပီး developer ေတြအေနနဲ႕ သံုးစြဲသူေတြအတြက္အသံုး၀င္တဲ့ အေတြ႕အၾကံဳေတြကို ဖန္တီးႏုိင္ေစမွာပါ။ သူတို႕အေနနဲ႕လုပ္စရာအလုပ္ေတြ အမ်ားၾကီးရွိပါတယ္။ ကၽြန္ေတာ္တို႕ေျပာင္းလဲမႈေတြလုပ္ျပီးေတာ့ update ေတြကို လုပ္ေဆာင္ေပးသြားမွာပါ။

Cambridge Analytica အရွဳပ္ေတာ္ပံုျဖစ္လာတဲ့ေနာက္မွာေတာ့ မက္ဇူကာဘတ္က စစ္ေဆးခံေနရပါတယ္။ Facebook က ဘာသိထားသလဲ၊ ဘယ္အခ်ိန္မွာသိတာလဲဆိုတဲ့အေၾကာင္းေတြပါ။ ဇူကာဘတ္ကေတာ့ အနာဂတ္မွာပိုေကာင္းလာေအာင္လုပ္ေဆာင္သြားမယ္လို႕ ကြန္ဂရက္မွာေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။

“ျပီးခဲ့တဲ့အပတ္ေတြတုန္းက Cambridge Analytica နဲ႕ပတ္သတ္ျပီးေတာ့ ဘာေတြျဖစ္ေနသလဲဆိုတာကို နားလည္ဖို႕လုပ္ေဆာင္ခဲ့ပါတယ္။ ဒီလိုေနာက္တစ္ၾကိမ္မျဖစ္ေအာင္ လုပ္ေဆာင္ဖို႕အတြက္ စီစဥ္ေနပါတယ္။” လို႕ ဇူကာဘတ္ကေရးသားခဲ့ပါတယ္။ “ဒီလိုေနာက္တစ္ၾကိမ္မျဖစ္ေအာင္ အေရးပါတဲ့လုပ္ေဆာင္ခ်က္ေတြကို လုပ္ေဆာင္ေနပါတယ္။ အရင္တုန္းကလည္း ျဖစ္ခဲ့ဖူးပါတယ္။ ဟုတ္ပါတယ္။ ကၽြန္ေတာ္တို႕ အမွားအယြင္းေတြလုပ္မိပါတယ္။ ျပင္ဆင္စရာေတြလည္း အမ်ားၾကီးရွိေနပါတယ္။ လုပ္ဖို႕အတြက္လည္း ျပင္ဆင္ရပါဦးမယ္”

Unicode Version

ဖေ့စ်ဘွတ်က သုံးစွဲသူတွေအတွက် Cambridge Analytica နဲက အခြားလုပ်ငန်းတွေက သူတို့ရဲကအချက်အလကတွေကို အသုံးပြုနေသလား၊ အသုံးမပြုဘူးလားဆိုတာ စစ်ဆေးကြည်နိုင်ဖို့အတွက် tool လေးတစ်ခု ထုတ်ပေးလိုက်ပါတယ်။

ဧပရယ် ကိုးရက်နေ့ကစပြီးတော့ သူတို့ရဲ့ News Feed ထိပ်မှာ လင့်လေးတစ်ခုချပြပြီးတော့ ဘယ်လိုapp တွေကို သင်ကသုံးနေသလဲ၊ အဲဒီ app တွေနဲ့မျှဝေထားတဲ့ အချက်အလက်တွေကိုလည်း တွေ့မြင်နိုင်မှာပါ။ မလိုချင်တဲ့ app တွေကို ဖယ်ရှားနိုင်တော့မှာပါ။ ဒီလုပ်ငန်းစဉ်ရဲ့အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုအနေနဲ့ Cambridge Analytica နဲ့ အချက်အလက်တွေ မျှဝေထားမလားဆိုတာလည်း စစ်ဆေးနိုင်တော့မှာဖြစ်ပါတယ်။

ဒီတော့ ကိုယ့်ရဲ့အချက်အလက်တွေ မျှဝေထားသလားဆိုတာကို ဘယ်လိုကြည့်နိုင်မလဲ။ ရိုးရှင်းပါတယ်။ browser ဒါမှမဟုတ် ဖုန်းကနေပြီးတော့ Facebook ကို ဝင်ပြီး news feed ကိုသွားလိုက်ပါ။ Cambridge Analytica ကနေ သင့်အချက်အလက်တွေယူထားမယ် ဒါမှမဟုတ် အခြားလုပ်ငန်းတစ်ခုခုက Facebook ကနေ ဘန်းခံထားရပြီးတော့ သင့်အချက်အလက်တွေယူသုံးနေဆဲလားဆိုတာကို စစ်ဆေးကြည့်နိုင်မှာပါ။ ဒါကြောင့် သင့်အချက်အလက်တွေ ဘယ်သူ့ဆီမှာရှိသလဲဆိုတာကို ပြသပေးမှာဖြစ်ပါတယ်။

အောက်မှာပြထားတဲ့ပုံလေးကတော့ privacy notification အသစ်လေးက ဘာနဲ့တူမလဲဆိုတာကို ပြသပေးထားတာပါ။ လက်ရှိသင့်အချက်အလက်တွေအသုံးပြုနေတဲ့ app တွေနဲ့ ဝက်ဘ်ဆိုက်တွေကို စစ်ဆေးနိုင်မှာပါ။ Cambridge Analytica အရှုပ်တော်ပုံနဲ့ပတ်သတ်လို့ အရေးကြီးတဲ့အဆင့်တစ်ခုဖြစ်ပေမယ့်လည်း ဒီ notification လေးက သင့်ကို ရေရှည်မှာလုံခြုံစေနိုင်ပါ့မလား။

ဒီလိုပြောင်းလဲမှုတွေက သုံးစွဲသူတွေရဲ့အချက်အလက်တွေကို ကာကွယ်ထားနိုင်မှာဖြစ်ပြီး developer တွေအနေနဲ့ သုံးစွဲသူတွေအတွက်အသုံးဝင်တဲ့ အတွေ့အကြုံတွေကို ဖန်တီးနိုင်စေမှာပါ။ သူတို့အနေနဲ့လုပ်စရာအလုပ်တွေ အများကြီးရှိပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့ပြောင်းလဲမှုတွေလုပ်ပြီးတော့ update တွေကို လုပ်ဆောင်ပေးသွားမှာပါ။

Cambridge Analytica အရှုပ်တော်ပုံဖြစ်လာတဲ့နောက်မှာတော့ မက်ဇူကာဘတ်က စစ်ဆေးခံနေရပါတယ်။ Facebook က ဘာသိထားသလဲ၊ ဘယ်အချိန်မှာသိတာလဲဆိုတဲ့အကြောင်းတွေပါ။ ဇူကာဘတ်ကတော့ အနာဂတ်မှာပိုကောင်းလာအောင်လုပ်ဆောင်သွားမယ်လို့ ကွန်ဂရက်မှာပြောကြားခဲ့ပါတယ်။

“ပြီးခဲ့တဲ့အပတ်တွေတုန်းက Cambridge Analytica နဲ့ပတ်သတ်ပြီးတော့ ဘာတွေဖြစ်နေသလဲဆိုတာကို နားလည်ဖို့လုပ်ဆောင်ခဲ့ပါတယ်။ ဒီလိုနောက်တစ်ကြိမ်မဖြစ်အောင် လုပ်ဆောင်ဖို့အတွက် စီစဉ်နေပါတယ်။” လို့ ဇူကာဘတ်ကရေးသားခဲ့ပါတယ်။ “ဒီလိုနောက်တစ်ကြိမ်မဖြစ်အောင် အရေးပါတဲ့လုပ်ဆောင်ချက်တွေကို လုပ်ဆောင်နေပါတယ်။ အရင်တုန်းကလည်း ဖြစ်ခဲ့ဖူးပါတယ်။ ဟုတ်ပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့ အမှားအယွင်းတွေလုပ်မိပါတယ်။ ပြင်ဆင်စရာတွေလည်း အများကြီးရှိနေပါတယ်။ လုပ်ဖို့အတွက်လည်း ပြင်ဆင်ရပါဦးမယ်”